Abituriyentlar uchun adabiyot fanini o’qish bo’yicha tavsiyalar

Abituriyentlar uchun adabiyot fanini o’qish bo’yicha tavsiyalar
Bizni endi Telegramda ham o'qishingiz mumkin. Kanalga obuna bo'lish

Adabiyot fanini qanday o’qish kerak, bu borada 15 tavsiyalar bilan tanishing.

Bugungi kundagi DTM testlarini yaxshi yechmoqchi bo‘lsangiz, “Bu
mavzu kerakmas.”, “Bu ma’lumotdan test tushmaydi.” kabi fikrlarni
xayolingizdan chiqarib tashlashingiz kerak. Albatta, barcha ma’lumotlarni
esda saqlab qolish ham qiyin. Axir qanchadan-qancha darsliklar, qanchadan qancha ijodkorlar, shu ijodkorlarning hayoti va ijodi, asarlarining nomi va
janri bor. Bularni esda saqlash kerak.
Hozir sizlarga o‘zim qo‘llagan bir nechta usullarni aytaman:
Avvalo har bir abituriyent o‘zi uchun foydali usul o‘ylab topishi kerak.
Abituriyentlar ham har xil bo‘ladi: kimdir tinch joyda o‘qiydi, kimdir ovoz
chiqarib o‘qiydi, kimdir yozib, chizib o‘qiydi … .
1) Adabiyot kitobingizni qo‘lga oling-da o‘qishni boshlang. O‘qiganda ham
chin ko‘ngildan o‘zingizni qiziqtirib o‘qing. Har biringiz bitta daftar
oling va kerakli ma’lumotlarni yozib yuring. Har bir ijodkorni
boshlaganingizda asarlari nomini jadval qilib yodlang. Jadvalda ijodkor
nomi, asari janrlari va asar haqida qisqacha ma’lumot joy olsin.
JEK LO NDO N
“Oq sukunat”
“Qirq mil narida” Hikoya
“Otalar xudosi”
“Sovuq bolalari”
“Tubanlik kishilari” ocherklar
to‘plami
1903-yil Angliyaga qilgan
sayohatidan so‘ng yozgan.
“Temir tovon” roman Bu asarlarda burjua jamiyati
“Martin Iden” qattiq tanqid ostiga olingan
“Hayotga muhabbat”
2) Ijodkorlarning asarlari nomini yodlab borar ekansiz bir-biriga o‘xshash
nomli asarlar uchraydi. Ularni ham yaxshilab farqlab yod olishga harakat
qiling.
O ‘XSHASH CHEHRALAR
“Hamqishloqlarim” ma’qolalar to‘plami To‘ra Sulaymon
“Hamshaharlarim” she’riy to‘plam Asqad Muxtor
3) Bir xil nomli asar yozgan ijodkorlarimiz bor. Ularni ham asar nomi,
kimlar yozganligi, qaysi janrdaligini esda saqlang:
“Muhabbat” nomli asar yozganlar
“Muhabbat” hikoyasi O‘.Hoshimov
“Muhabbat” to‘plami S.Ahmad
“Muhabbat” kitobi E.Vohidov
“Muhabbat” she’ri M.Yusuf
“Muhabbat” qissasi A.Avloniy
4) Asarlar nomini yod olish uchun ularni gap holiga keltirish ham yordam
beradi. Albatta, buning uchun sizda ozgina yaratuvchanlik qobiliyati
bo‘lishi kerak va gapingiz mantiqsiz bo‘lib qolishi ham mumkin. Misol
tariqasida sizga 6-sinf adabiyot darsligida keltirilgan O.Yoqubovning
qissalarini keltirib o‘tishimiz mumkin:
Bir felyeton qissasida Muqaddas bilan juft qanot bo‘lib billur qandillarni
izlayman.
(Darslikda keltirilgan qissalari: “Bir felyeton qissasi:, “Muqaddas”
“Qanot juft bo‘ladi”, “Izlayman”, “Billur qandillar”)
5) Asarlarda uchrovchi har bir hikmatli so‘z va maqollarni qaysi asarda
uchrashini yod olish kerak. Bunda ham o‘xshash ma’lumotlar uchrab
turadi:
“Egilgan boshni qilich kesmaydi” “Ufq” romani
“Egilgan boshni qilich kesmaydi” “Ulug‘bek xazinasi” romani
“Egilgan boshni xanjar kesmaydi” “Rustamxon” dostoni
6) Asarlarda uchrovchi bir xil ismli obrazlarni ham qaysi asarlarda
uchrashini esda saqlashga harakat qiling:
Sharofat ismli obraz uchrovchi asarlar
“Chinor” Asqad Muxtor
“Qutlug‘qon” Oybek
7) Ijodkorlarning birinchi yozgan asari, birinchi yozgan to‘plami va
ularning janrlarini, albatta, yodda saqlang!
8) Ijodkorlarimiz ijod bilan bir vaqtda chet el asarlarini ham tarjima qilish
bilan shug‘ullanishgan. Kim qaysi asarni tarjima qilganini ham, albatta,
yod oling.
9) Ijodkorlarga berilgan o‘ziga xos ta’riflarni esda saqlang:
“Quyma, mag‘zi to‘q satrlar, bir o‘qishdayoq xotirada
o‘rnashib qoladigan qofiyalar, hamohang tovushli
she’rlar yozgan” ijodkor …
Mirtemir
“Mag‘zi bo‘liq, mazmuni teran, jozibador she’rlar
yozgan” ijodkor …
A.Muxtor
10) Shuningdek, abituriyentlar tili bilan aytganda “eskicha” asarlar ostida
yuzlab so‘zlarning ma’nosi keltirilgan. Bu so‘zlarning ham hammasini
yodda saqlash murakkab. Shuning uchun bunda ham maxsus lug‘at tuzib
olishingiz mumkin, ya’ni darsliklarda uchrovchi ranglar, tarixiy shaxslar,
tasavvufiy atamalar, qushlar va hayvonlar nomlari kabilarni kiritishingiz
mumkin.
RANGLAR
axzar yashil
sabz
savdo
siyoh qora
hind
mushkin
zard sariq
za’faroniy
ol
gulgun qizil
arg‘uvoniy
11) Ushbu “eskicha” adabiyotimizda bir qancha mumtoz janrlar (musamman,
musallas, qit’a, mustazod kabilar) ham bor va albatta shunda janrlarga
kiradigan asarlar ham ko‘plab uchraydi. Albatta, bularni ham yaxshilab
yodlab oling. Bunday savollar har yili DTM testlarida tushadi.
(Eslatma: “Imtihon” gazetasining 2017-yil 22-iyunda nashr etilgan 12-sonida
shunday janrlar va ularga kiruvchi asarlar jadvalini taqdim etganmiz)
12) Esda saqlash uchun asosiy usullardan biri bu ko‘proq savol-javoblar va
testlar. Kuchli abituriyentlar bilan kelishib oling-da birga savol-javob
qiling. Bunda nimadandir garov bog‘lash ham foyda beradi.
Yutqazmaslik uchun ko‘proq o‘qiysiz va ko‘p narsani o‘rganasiz.
Albatta, garov uchun foydali narsa bo‘lishi kerak. Masalan: kitob yoki
abituriyentlar uchun foydali narsalar.
13) Ko‘proq test yeching va o‘zingiz ham test tuzishga harakat qiling. Test
tuzish ham oson emas, unga ham bilim va tajriba kerak. Sekin-asta shu
narsalar sizda namoyon bo‘ladi va tuzgan testlaringiz murakkablashib
boradi. Test tuzayotgningizda “Shu savol menga tushadi” deb o‘ylab
tuzing. Balki, chindan ham o‘sha savol sizga imtihonda tushib qolar.
14) Dars xonangizda o‘zingizga sharoit yaratib oling, ortiqcha chalg‘ituvchi
narsalarni chiqarib tashlang. Yodda saqlashingiz qiyin bo‘lgan
ma’lumotlarni katta-katta qilib qog‘ozga yozing va ko‘zga ko‘rinadigan
joyga ilib qo‘ying. Albatta, bu ma’lumotlarni o‘zingiz yozganingiz
yaxshi. Chunki yozish paytida yodlab ham olishingiz mumkin.
15) Sizga yana bir maslahat: “Imtihon” va “Abituriyent” gazetalarini
kuzatib boring, chunki gazetalarning har bir sonida siz uchun foydali
ma’lumotlar berib boriladi.
Yuqoridagi maslahat va ma’lumotlarimizni bir necha yillik tajriba va
kuzatishlarimizga asoslanib taqdim etdik. Bunday maslahatlarni yana davom
ettirish mumkin.
Abituriyentlik davrini yengib o‘tish oson emas. Bu davrda sizga sabr va
kuch quvvat tilaymiz. Omad, abituriyentlar!
Rustamjon O‘RINOV

Maqola yoqdimi! Uni tezroq do'stlaringizga ma'lum qiling:
BAXTIYOR.UZ
Fikr bildirish

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: