Mamlakatimizda maktab ta’limini rivojlantirish umummilliy maqsadga, umumxalq harakatiga aylandi. Inson kapitaliga sarmoya kiritish, ta’limni isloh qilish, maktab infratuzilmasini takomillashtirish, o‘qituvchilik kasbining mavqeini va ta’lim sifatini oshirish, farzandlarimizni har jihatdan yetuk, intellektual salohiyatli, ertangi kunimiz suyanchi va tayanchi bo‘la oladigan insonlar sifatida kamol toptirishga ustuvor ahamiyat qaratilmoqda. Buning ifodasini sohada zamonaviy pedagogik texnologiyalar, rivojlangan davlatlar tajribasi keng qo‘llanayotgani, ta’lim-tarbiya jarayoni innovatsion yondashuvlar asosida olib borilayotgani, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, multimedia vositalaridan oqilona foydalanilayotgani, xalqaro miqyosda ham ta’lim va tajriba almashuv jarayoni izchil rivojlanib borayotgani kabi istiqbolli odimlarda yaqqol ko‘rish mumkin. Xalq ta’limi vaziri Sherzod ShЕRMATOV bilan suhbatimiz tizimda olib borilayotgan yangilanish va o‘zgarishlar xususida bo‘ldi.
Xalq ta’limi: evrilish va yuksalish yo‘li
— Yurt iqtisodiyotining barqarorligi, barcha sohalarda rivojlangan davlatlar bilan raqobatlasha olishi ham mehnat bozoridagi kadrlarning salohiyatiga bog‘liq. Bunday kadrlar esa, eng avvalo, maktabda shakllanadi. Yaxshi yo‘lga qo‘yilgan ta’lim tizimi sifatli kadrlarni, sifatli kadrlar esa rivojlangan jamiyatni barpo etadi. Suhbatimizni bugungi kunda ta’lim tizimida yuz berayotgan o‘zgarishlar, jamiyatda o‘qituvchining mavqei va obro‘sini oshirishga qaratilayotgan e’tibor xususidagi mulohazalar bilan boshlasak.
— Mamlakatimiz o‘z taraqqiyotining yangi davriga qadam qo‘ygan ayni paytda inson kapitaliga sarmoya kiritish, ta’limni isloh qilish ustuvor vazifalardan biriga aylandi. “Yangi O‘zbekiston maktab ostonasidan boshlanadi” degan g‘oya asosida umummilliy ta’lim-tarbiya tizimini tubdan isloh qilishga katta e’tibor qaratildi. Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qator qaror va farmonlari e’lon qilindi.
Respublikamizning barcha hududida Prezident maktablari, ijod va ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari tashkil etilib, ularga eng malakali mutaxassislar jalb etildi. Shuningdek, mavjud maktablarning moddiy-texnik bazasi mustahkamlanmoqda, barcha hududda zamonaviy o‘quv maskanlari barpo etilmoqda.
Yangi maktablar qurilishi uchun tarixda kuzatilmagan miqdorda mablag‘ ajratilmoqda. Birgina 2021 yilning o‘zida qariyb 876 ta maktabda qurilish-ta’mirlash ishlari bajarildi. Jumladan, 520 ta maktabda Investitsiya dasturi, 340 ta maktabda “Obod qishloq” dasturi asosida, 9 ta maktab homiylar, 17 tasi mahalliy budjet mablag‘i hisobidan ta’mirlandi.
Bundan tashqari, joriy yilda 6177 ta maktabda ta’mirlash ishlari bajarildi. Eng quvonarlisi, 42 ta maktab mutlaqo yangidan qurilib, zamonaviy qiyofaga keltirildi. O‘quvchilarning sifatli ta’lim olishi uchun barcha sharoit yaratildi.
Jamiyatda muallimning mavqeini, o‘qituvchilik kasbining nufuzini oshirishga katta e’tibor qaratilayotir. Jumladan, so‘nggi yillarda pedagoglar oylik maoshining 1,5 barobar oshirilgani buning dalilidir.
Ta’kidlash joizki, o‘qituvchiga hurmat-ehtirom jamiyatni o‘zgartirishdan boshlanadi. Shu bois, aynan xalq ta’limi sohasidagi islohotlarni boshlashda qo‘yilgan eng katta vazifa ham jamiyatda ustozning nufuzini oshirish bo‘ldi. Avvallari o‘qituvchi deganda ko‘z oldimizga dalada paxta terayotgan yoki obodonlashtirish bilan shug‘ullanayotgan insonlar kelardi. Hatto shunaqa holatlar bo‘ldiki, maktab o‘qituvchisi mahalliy o‘g‘it tashish yoki bitmay qolgan namunaviy uylar atrofini tozalashgacha jalb qilindi.
Xizmat safari bilan qaysidir viloyatga borganimda qiziq bir voqeani aytib berishgandi. Katta bir rahbar kelishi oldidan binolar, ko‘chalar ozodaligiga maktab o‘qituvchilari mas’ul qilib tayinlangan. Bir o‘qituvchi yo‘l chetidagi do‘kon oynasini artarkan, o‘sha do‘kon egasining o‘g‘li — shu o‘qituvchining qo‘lida o‘qiydigan bola “Mana bu yerni tozalab arting, yaxshi artmabsiz”, deya kalaka qilgan. Ustozning qadri shu darajada yerga urilgan.
O‘qituvchi faqat maosh olish uchungina bu kasbni tanlamaydi. Bolalarga mehr qo‘ygan, sohaga fidoyi, o‘zining ishini yaxshi ko‘rgan insongina o‘qituvchi bo‘la oladi.
Ko‘pgina fidoyi o‘qituvchilar eng qiyin paytlarda maktabni tark etmaganining boisi ham shunda. Mayli, paxta tersin, ko‘cha supursin, ammo o‘qituvchilikni sharaf deb bilgan, kasbining mashaqqati ortidan rohatlangan ustozlarni har birimiz hayotda uchratganmiz.
— Ta’lim sohasidagi islohotlarning samarasi bugun nimalarda ko‘rinyapti? Xususan, pedagog xodimlarning mehnatiga haq to‘lash, moddiy rag‘batlantirish, ijtimoiy himoya qilish borasida amalga oshirilgan ishlarni sanab o‘tish barobarida ularning qanchalik samara berayotgani haqidagi mulohazalaringiz bilan o‘rtoqlashsangiz.
— Islohotlar o‘qituvchilarni maktabga qaytarish, ularni ta’limdan boshqa, xizmat vazifasiga kirmaydigan barcha ishlardan, ortiqcha qog‘ozbozlikdan ozod qilishdan boshlandi. Buning natijasida o‘qituvchining o‘z ustida ishlashi va bolalarga qo‘shimcha dars berishiga imkoniyat yaratildi. Maktabning samarasi bitiruvchilarning hayotda muvaffaqiyatga erishishi bilan o‘lchanadi. Buning birinchi katta mezoni o‘quvchilarning oliy o‘quv yurtiga o‘qishga kirish ko‘rsatkichi bo‘lsa, keyingisi muayyan sohada faoliyat yuritayotgani yoki biznes bilan mashg‘ulligidir.
Solishtiradigan bo‘lsak, joriy yilda oliy ta’lim muassasalariga o‘tgan yilga nisbatan 14 ming nafar kam o‘quvchi hujjat topshirgan. Lekin grantga kirganlar soni ikki baravar oshgan. Ya’ni institutga hujjat topshirgan bitiruvchilarimiz soni kamaygan bo‘lsa-da, ular orasidan grant asosida o‘qishga qabul qilinganlar soni ikki baravarni tashkil etmoqda. Umumiy grant kvotasining 75 foizini maktab bitiruvchilari egallab turibdi. Bu albatta, o‘quvchilarning avvalgi yillarga nisbatan yaxshiroq tayyorlangani natijasidir.
Bunday natijaga o‘z-o‘zidan erishib bo‘lmaydi, albatta. Bunda maktab ta’limi sifatini oshirish nechog‘li ahamiyatga ega ekanini izohlash shart emas. Ammo ta’lim sifati past bo‘lgan eng yomon maktablarni yaxshilash og‘riqli nuqtalarimizdan biri.
2019 yilda 2126 ta ana shunday maktabning birorta o‘quvchisi oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirmagan. Ana shu maktablar manzilma-manzil o‘rganildi. 10 mingta maktabni o‘rganishga imkoniyatimiz yo‘q, albatta. Lekin 2126 ta maktabni o‘rganish asnosida maktab rahbariyatining lavozimga qay darajada loyiqligi, salohiyati o‘rganib chiqildi. Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida 2020 yilda shunday maktablar uch baravar kamaydi. Joriy yilga kelib esa bu ko‘rsatkich yana to‘rt baravar kamaydi. 2019 yil bilan solishtirib ko‘rilganda, eng yomon ko‘rsatkichli maktab 12 baravarga kamayganining guvohi bo‘lish mumkin.
Yillar davomida birorta oliy ma’lumotli mutaxassis chiqmagan 2000 dan ortiq maktab va mahalladan bugungi kunda bo‘lg‘usi shifokor, jurnalist, muhandis, o‘qituvchilar chiqishni boshlagani quvonarli. Bu bilan nafaqat maktab bolalarining kelajakdagi hayoti sifati oshmoqda, balki o‘sha hudud, mahallalarda kambag‘allikning oldini olishga zamin yaratilayotir.
Mamnuniyat bilan aytishim mumkin, biz hamma maktablarda qaysidir darajada ta’lim sifatini ko‘tarishga erisha boshladik. Ikki yilda eng yomon maktablarning 12 baravar kamaygani fikrimizga dalil bo‘la oladi. Bunga o‘z-o‘zidan erishilgani yo‘q. Har bir maktabga manzilli yondashish o‘z natijasini berdi. 98 ta oliy ta’lim muassasasi 634 ta maktabni otaliqqa olib, unga yordam berdi. Buning natijasida deyarli 90 foiz otaliqqa olingan maktablarda ijobiy tomonga o‘zgarish kuzatildi.
Bundan tashqari, o‘qituvchilarning o‘z ustida ishlashiga imkoniyat yaratildi. Yillar davomida oliy toifali o‘qituvchilar 4 foizni tashkil etib kelgan bo‘lsa, bir yilning o‘zida 6 foizga chiqdi. Ya’ni 10 mingga yaqin o‘qituvchilarga qo‘shimcha oliy toifa berildi. Birinchi toifali o‘qituvchilar soni ham 13 foizdan 17 foizgacha, ya’ni 4 foiz oshdi. Bu degani bir yilda 30 mingdan ortiq o‘qituvchining toifasi ko‘tarilmoqda. Ana shu 30 ming nafardan ortiq o‘qituvchining har biri o‘rtacha 30 nafargacha bolaga sifatli dars bera boshlaganining o‘zi samara ko‘rsatkichlaridan biridir.
Bunday o‘zgarishlarni mamlakatimizning hamma viloyatida ko‘rish mumkin. Ta’lim sifati past, attestatsiyadan o‘tolmagan, olis hududdagi 1409 ta ta’lim sifati eng og‘ir maktablarga salohiyatli mutaxassislarni jalb qildik.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 6 noyabrdagi “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoniga asosan, boshqa viloyatdan borib shunday maktablarda ishlaganlarga 100 foiz, boshqa tumandan borib faoliyat yuritganga 50 foiz ustama to‘lanadigan bo‘ldi.
Ta’lim sifati eng past maktabga manzilli e’tibor qaratilishi o‘z natijasini berdi.
— Darsliklar o‘qituvchilar uchun ma’lum bir mavzuni o‘qitish, o‘quvchilar uchun bilim olish manbai hisoblanadi. Shu ma’noda, fanlar darsliklari mazmun-mohiyatida, shuningdek, ularning tayyorlanishida matbaachilik nuqtai nazaridan qanday o‘zgarishlar bo‘ldi?
— O‘tgan yillar mobaynida xalq ta’limi tizimida yo‘l qo‘yilgan kamchiliklardan biri — maktab ta’limini qamrab oluvchi va mazmunini yaqqol ifodalaydigan yaxlit dastur ishlab chiqilmagan. Vaholanki, o‘quvchi maktabni bitirguniga qadar egallaydigan ko‘nikmasi, bilimi bilan birga, o‘qituvchilarga o‘quvchilarning o‘zlashtirishini kuzatishi va yordamlashishi uchun me’yorlar jamlangan yagona ta’lim dasturining samaradorligi qator mamlakatlar tajribasida o‘zini oqlagan.
Shuni hisobga olib, darsliklardan oldin milliy o‘quv dasturi yaratildi. Nimani o‘qitamiz, degan masala qayta ko‘rib chiqildi. Mazkur hujjat zamonaviy o‘quvchi egallashi kerak bo‘lgan to‘rt muhim jihatning rivojlanishini ta’minlaydi. Bular — tanqidiy fikrlash, ijodiy yondashish, hamkorlik o‘rnatish va muloqot qilish ko‘nikmalari. Milliy o‘quv dasturida maktab bitiruvchisiga talablar, o‘quv yuklamalari, o‘qitish metodikasi va baholash tizimi belgilab beriladi.
Oddiy bir misol: yaponiyalik mutaxassislar bilan matematika fanini tahlil qilganimizda mavzular juda og‘ir, o‘rganish qiyin qilib tayyorlanganini ko‘rdik. 10-11-sinfga borib 5 foiz bola matematikani yaxshi bilishi, qolgan 95 foiz o‘quvchi esa bu fandan bezishi mumkin edi. Shu bois, oson tushuniladigan, qiziqarliroq, ertaga o‘quvchi qaysi sohada faoliyat olib bormasin, matematikani yaxshi bilishiga zamin yaratadigan yangi dastur ishlab chiqildi. Albatta, matematikani kuchli o‘qiydigan 5 foiz o‘quvchi uchun ixtisoslashtirilgan, qo‘shimcha o‘qitiladigan maktablarda tahsil olish imkoniyati yaratildi. Shu tariqa umumiy maktab bitiruvchilari ham matematikani qiziqib o‘qiy boshlashiga erishdik.
Bu yil 1-2-sinfning kitoblari yangi dastur asosida chiqyapti. Avvalgi darslikdan nimasi bilan farq qiladi, degan savol tug‘ilishi tabiiy. Masalan, 1-sinf matematika darsligi bolani tahliliy-tanqidiy fikrlashga o‘rgatishga qaratilgan. Matematika faqat raqamlar, hisob-kitob, formuladan iborat emas, bolani mantiqiy fikrlash, umumlashtirish, ajratish, o‘xshashlarini belgilab olish, dunyoqarashini o‘stirishga mo‘ljallangan darslik bo‘lishiga e’tibor berildi.
Keyingi farqi — oldin o‘qituvchining kitobi bo‘lmagan. Faqat bitta darslik bo‘lgan. Hozir darslikdan tashqari o‘qituvchining kitobi va mashq daftari, multimedia ilovasi, umuman, har bir fan bo‘yicha to‘rtta material ishlab chiqildi. Bu majmua Kembrij sistemasi bo‘yicha yaratildi. O‘qituvchiga tayyor o‘quv qo‘llanma berilayotir. Avvallari o‘qituvchiga konspekt yozasan, deyilgan. U konspekt yozishi uchun qo‘lida na bir qo‘shimcha adabiyot, na internet bo‘lgan.
O‘zini hurmat qilgan har qanday o‘qituvchi darsga kirishdan oldin tayyorgarlik ko‘radi. Bugun uning qo‘liga tayyor o‘qituvchi kitobi, internet, metodik qo‘llanma beryapmiz. Sifatli, yorqin ranglardagi darsliklar o‘quvchilar uchun ham xuddi shu tartibda tayyorlanyapti. Bu katta ahamiyatga ega. 2026 yilgacha milliy o‘quv dasturi joriy qilinishi ko‘zda tutilgan. Bunday darsliklar yana yuqori sinflar uchun ham yaratiladi.
10 million AQSH dollaridan iborat xorijiy grant hisobiga Kembrij universiteti nashriyotida hamma sinflarga mo‘ljallangan ikkita fan bo‘yicha alohida darslik tayyorladik. Ingliz tili va axborot texnologiyalari kelgusi yildan boshlab to‘liq xalqaro darajadagi kitoblar asosida o‘tiladi.
Yurtimizda matematika, kimyo, fizika va biologiya darslarining 10 foizigina amaliy mashg‘ulotlarga ajratilgan. Rivojlangan davlatlarda bu ko‘rsatkich 30–50 foizni tashkil etadi. Shu bois, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan hamkorlikda o‘quv dasturlarida raqamli texnologiyalardan keng foydalanish, aniq fanlarda amaliy mashg‘ulotlar ko‘lamini oshirish yuzasidan ish olib borilmoqda.
Abdulla Avloniyning “Tarbiya biz uchun yo hayot — yo mamot, yo najot — yo halokat, yo saodat — yo falokat masalasidir”, degan chuqur ma’noli fikri barcha ishlarimizda dasturulamaldir. Eng oliy maqsadimiz ham farzandlarimiz tarbiyasida komilikka erishish. Shu maqsadda hamma sinflar uchun mo‘ljallangan “Tarbiya” kitoblarini chiqardik. Bu kitoblarda nafaqat yaxshi tarbiya haqida so‘z boradi, balki baxt va muvaffaqiyat sirlari ham o‘rgatiladi. Baxt va muvaffaqiyatga erishgan insonlar tajribasi orqali o‘quvchi ruhlantiriladi. Tarbiya fanidan dars berayotgan o‘qituvchi o‘zi ham shu narsani tushunishi kerak.
— Chet tillarni o‘rganish har qanday mutaxassisni tayyorlashda, uning keyingi faoliyatida katta ahamiyat kasb etadi. Umumta’lim maktablarida bu borada qanday o‘zgarishlar, yutuqlar ko‘zga tashlanmoqda? Amaliyotga yo‘naltirilayotgan yangi ta’lim standartlari va o‘quv dasturlari nimalardan iborat?
— Chet tillarning har birini to‘liq qayta ko‘rib chiqyapmiz. Xalqaro darajada ingliz tilini o‘rgatadigan to‘laqonli kitoblar keltirilyapti. Ingliz tilida xalqaro sertifikatga ega o‘qituvchilarni ko‘paytiryapmiz. IELTS va TOEFL — bu ingliz tilini bilish darajasini ko‘rsatadigan sertifikat bo‘lsa, TESOL ingliz tilida dars berish imkoniyatini bildiradi. Ya’ni o‘qituvchi ingliz tilini bilishi, ammo yaxshi dars berolmasligi mumkin. Shu kunga qadar o‘qituvchilarimizning 400 nafari TESOL sertifikatini olishga muvaffaq bo‘ldi. Kelgusi 3 yil davomida yana 15 ming o‘qituvchini qayta tayyorlash ko‘zda tutilgan. Bu AQSH bilan qilingan English Speaking Nation loyihasi doirasida amalga oshirilmoqda. Ushbu sertifikatni olgan o‘qituvchilarning maoshi oshirildi. Masalan, CEFR bo‘yicha 15–30 foizlik ustama olsa, TESOL yoki S1 daraja sertifikatiga ega bo‘lganidan so‘ng uning ustiga yana 50 foiz ustama qo‘shiladi. Oddiy o‘qituvchi 30 foiz ustama olsa, yana 50 foiz ustama olishini tasavvur qiling. Endi shu o‘qituvchi agar ta’lim sifati past bo‘lgan boshqa hududga borsa, yana qo‘shimcha 100 foiz ustama oladi. Nurobod tumanining Arg‘on qishlog‘idagi 54-maktabda dars berishga qaror qilgan o‘qituvchilar oilasi — Farrux Murodov hamda turmush o‘rtog‘i Nargiza Quvonova oyiga 20 milliondan ortiq daromad topyapti. Bu davlat tomonidan berilayotgan pul. Bundan tashqari, repetitor sifatida dars berish orqali qo‘shimcha daromad topish mumkin.
Bu islohotlar o‘z samarasini beryapti. Oxirgi uch yilda maktab bitiruvchilari ichida xalqaro sertifikatga ega bo‘lganlar 10 baravar oshdi. “El-yurt umidi” jamg‘armasi orqali bu yildan boshlab 100 nafar bitiruvchilar chet elning nufuzli oliy o‘quv yurtlarida tahsil olish imkoniyatini qo‘lga kiritdi. Bu ko‘rsatkich yil sayin oshib boradi.
Xuddi shuningdek, rus tilini ham xorijiy til sifatida o‘qitish uchun alohida loyiha ishlab chiqilgan. “Klass!”, ya’ni “Zo‘r!” degan loyiha doirasida yangicha metodika asosida kitob chiqarilyapti. O‘qituvchilarni qayta tayyorlash va sertifikat berish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Maxsus test bo‘yicha imtihon topshirish o‘qituvchilarimizning rus tilini bilish darajasi oshishiga ko‘mak beryapti.
Ayni paytda malaka oshirish markazlarida AQSH va Rossiyadan jalb qilingan o‘qituvchilar faoliyat olib boryapti. Maqsad — chekka hududdagi o‘qituvchilarning kasbiy malakasini oshirish.
Boshqa chet tillarni ham chuqur o‘rgatishga e’tibor qaratyapmiz. O‘tgan haftada turli xorijiy davlatlarning yurtimizdagi elchilari bilan qator uchrashuvlar tashkil etildi. Ular bilan boshqa chet tillarini xuddi ingliz va rus tilini o‘rgatishda amalga oshirilayotgandek kompleks dasturlar tayyorlayapmiz.
Shuningdek, mahalliy hokimliklar oldiga ta’limni rivojlantirish bo‘yicha muhim vazifalar qo‘yilgan. Bu jarayonda ko‘p omillar hudud rahbarlari, ya’ni hokimlarga bog‘liq. Har bir shahar, tuman hokimlari chet tili o‘qituvchilariga e’tibor qaratish, chet tilini o‘rganish muhitini yaratish bo‘yicha ish olib bormoqda. Qaysi viloyat yoki tuman hokimi xalq ta’limi mutasaddilarini tushunib, ularga ko‘mak berayotgan bo‘lsa, o‘sha tumanda ijobiy o‘zgarishlar bo‘layotganini ko‘rib, kuzatib turibmiz. Eng zo‘r tuman, shahardagi ikkitadan ingliz tili va b oshqa chet tili o‘qituvchilarini mahalliy budjet hisobidan xorijga stajirovkaga jo‘natish mumkin. Bu ishlar nima uchun amalga oshirilyapti? Tahlil qiladigan bo‘lsak, dunyoda aholisi chet tilini yaxshi biladigan davlatlar iqtisodiyot, investitsiya masalalarida yetakchi ekanini ko‘rish mumkin.
— Shu o‘rinda PISA (The Programme for International Student Assessment) haqida ham to‘xtalib o‘tsangiz. Ushbu dasturlar asosida pedagoglar uchun qanday yangi loyihalar ko‘zda tutilgan?
— 2022 yilda PISA imtihonlari bo‘lib o‘tadi. Biz unda ilk bor ishtirok etamiz. PISA — bu xalqaro ta’lim sifatini o‘lchaydigan test. Albatta, yuqori natijaga erishish oson emas. Agar natija ko‘ngildagidek bo‘lmasa ham xafa bo‘lish kerak emas. Yaxshilab tayyorlanish zarur. Ilk bor bunday sinovda qatnashish uchun siyosiy iroda ifoda etildi. Shuning uchun STesting degan lo yiha tashkil etib, o‘quvchi va o‘qituvchilarni onlayn dastur orqali PISA sinovlariga tayyorlab boryapmiz. PISA bolani egallagan bilimidan kelib chiqib, hayotiy muammoni yechishga o‘rgatadi. Ya’ni qaysi yozuvchi qaysi yil tug‘ilgan degan narsani eslab qoladigan test emas, haqiqatda hayotiy, amaliy muammolarni yechadigan testlarni tuzish payti keldi. Bu borada ham ma’lum bir ishlar qilinmoqda.
O‘qituvchilarning malakasini oshirish maqsadida Kembrij, YUNЕSKO bilan hamkorlikda loyihalar ishlab chiqilgan. Maqsad — butun umr davomida uzluksiz kasbiy ta’limni yo‘lga qo‘yish. Avvallari pedagog o‘zi faoliyat olib borayotgan maktabdan uzilib, viloyat markazida malaka oshirgan. Bu ortiqcha ovoragarchilikka sabab bo‘lgan. Ayni paytda www. onlinedu.uz uzluksiz kasbiy ta’lim platformasi orqali muallim o‘zining vaqti va imkoniyatiga qarab malaka oshirishi mumkin. Ana shu maqsadda maktablarda optik tolali internet o‘rnatilmoqda. Pedagog onlayn tarzda malakasini oshirishi, yangiliklardan xabardor bo‘lishiga sharoit yaratilmoqda. Maktabl arni axborot texnologiyalari bilan jihozlash davom etyapti.
— Sohada amalga oshirilishi ko‘zda tutilayotgan ishlar, rejalar haqida bilishni istardik.
— Bolalar yaxshi o‘qishi uchun sharoitlarni yanada yaxshilash — eng ustuvor vazifamiz. Buning uchun iloji boricha ko‘proq yangi maktab, yangi o‘quvchi o‘rinlarini ko‘paytirishimiz kerak. Bu borada juda katta rejalar qilinyapti. Ayni paytda moliyaviy manbalarni aniqlash, moddiy texnik bazani mustahkamlash yuzasidan ish olib boryapmiz. Saroy qurib qo‘ysangiz ham o‘qituvchining saviyasi, bilimi yetarli bo‘lmasa, foydasi yo‘q. Shuning uchun o‘qituvchining kasbiy malakasini oshirish, ishlashi uchun sharoit yaratish borasidagi ishlar davom ettiriladi. Oliy, birinchi toifali, xalqaro sertifikatga ega o‘qituvchilarning maoshi va darajasi oshib boradi.
Faqat darslik bilan chegaralanib qolmay qo‘shimcha kitoblar olib kelishimiz kerak. Zero, maktabga eng keraklisi — bu adabiyot. Darsdan tashqari madaniyat, san’at, kitobxonlik, sport, axborot texnologiyalariga qiziqtirish ustuvor vazifalarimizdan. Umuman olganda, qiladigan ishlarimiz ko‘p. Juda katta yo‘nalish bor. Respublika bo‘yicha ta’lim sifatini bir xil darajada ko‘tarish, iqtidorli bolalar bilan ishlash, ularni saralab, ixtisoslashgan, Prezident maktablariga o‘tkazish, xalqaro olimpiadalarga qatnashishlarini ta’minlash. Avvallari olimpiadada g‘olib bo‘lgan bola faqatgina maqtov yorlig‘i bilan taqdirlangan bo‘lsa, ayni paytda xalqaro olimpiada g‘olibi 122 million so‘m bilan taqdirlanyapti. Uni olimpiadaga tayyorlagan ustoziga ham deyarli shuncha pul beriladi. Bu tarixda bo‘lmagan.
Mahalliy hokimiyatlar bilan birga o‘quvchilarni qaysidir kasb yoki biznesga yo‘naltirish borasida zimmamizda katta vazifalar turibdi. Ularga axborot texnologiyalari sohasida yetarli bilim berish va shu orqali daromad topishga o‘rgatishimiz zarur. Ayni paytda “Bir million das turchi” loyihasi doirasida ko‘p o‘quvchilar IT yo‘nalishidagi bilimlarni egalladi. Endi ular asta-sekin daromad topishga harakat qiladi. Maqsadimiz ham bolalarimiz kelgusida oilasining bag‘rida, internet orqali yaxshi daromad topib yashasin. Maktablardagi internet, kompyuter, zamonaviy darsliklar bunda muhim omil bo‘ladi.
Fursatdan foydalanib, yurtimizdagi barcha ustoz-murabbiylarni 1 oktabr — O‘qituvchi va murabbiylar kuni umumxalq bayrami bilan chin dildan tabrik laymiz. Ularning ishlariga muvaffaqiyat tilaymiz.
“Yangi O‘zbekiston” muxbiri
Risolat MADIYEVA suhbatlashdi.
Manba: [mask_link]Yuz.uz[/mask_link]
