Koronavirusni AQShlik olim o’ylab topgani rostmi?

Koronavirusni AQShlik olim o'ylab topgani rostmi?

AQShlik olim koronavirusni yaratgani tufayli hibsga olindi degan xabarlarni eshitgan bo’lsangiz kerak.

Ijtimoiy tarmoqlarda, ayniqsa telegram kanallarida Charlz Liber ismli Garvard universiteti professori va yana ikki xitoylik Xitoydagi laboratoriyada koronavirusni yaratgani va u hibsga olingani haqidagi video-infolar tarqaldi. O’rtoqlar, bu asossiz axborot. – deya izohladiA.Qurbonova o’zining Telegramdagi sahifasida.

Mana bu factcheck sayti (ular bu maqolani 22 ta ishonchli resursni o’rganib, surishtirib tayyorlashgan) da yozilishicha, 28 yanvar kuni AQSH Adliya Vazirligi Liber va ikki xitoylik fuqaroga qarshi bitta press relizda ayblov xulosasi e’lon qilgan. Ammo ular 3 ta alohida holat sifatida tilga olingan. Videoda ham eshitsangiz, “three separate cases” deyilgan.

Vazirlik ayblov xulosasiga ko’ra, Garvard universitetining kimyo va kimyo-biologiya fakulteti mudiri bo’lgan Charlz Liber o’zining Uxan universitetiga aloqador ekani, shuningdek Xitoyning xorijlik olimlarni mamlakatga jalb etishga qaratilgan “Mingta talantlilar loyihasi” da ishtirok etayotgani haqida AQSH Mudofaa departamenti va Sog’liqni saqlash milliy institutlariga ochiq axborot bermagan.

Shuningdek, olim Uxan Texnologiya universitetida laboratoriya ochish uchun Xitoy hukumatidan olgan 1.5 mln dollardan ko’proq pulni, har oy oladigan 50 ming dollarlik maoshi va Uxanda yashash xarajatlari uchun ajratiladigan pul haqidagi axborotni ham yashirgan.

Ijtimoiy tarmoqlarda tarqayotgan ko’p postlarda ham bu kabi faktlar tilga olingan va ular to’g’ri. Ammo laboratoriya noqonuniy faoliyat ko’rsatgani va virusni ishlab chiqargani haqidagi ma’lumotlar haqiqat emas. Bu haqda hech qanday dalil yo’q.

Science nashrida chop etilgan maqolada Liber shpion sifatida harakatda bo’lmagani, uning keyinchalik Xitoy bosimi ostida qolishi mumkinligi uchun tergovga tortilgani haqida axborot beriladi. Holatni tergov qilayotgan prokurorlardan biri – Endryu Lelling shunday degan: «Mingta talant loyihasi» AQSH olimlarining Xitoyga borishi va katta pul evaziga tadqiqotlarni u yerda amalga oshirishga chaqiradi. Bu noqonuniy emas, biroq federal tadqiqotlar agentliklari bitta ilmiy ish uchun ham AQSHda, ham Xitoyda bir xilda pul to’lamoqchi emas”.

Munday o’ylab qaraganda, hamma tasodifiy faktlar bir-biriga mos kelayotgandek. Uxan universiteti, COVID-19ning tarqalishi. Bu yerda vaqtga ham diqqat qaratish lozim. Charlz Liber 2018 yilda Mudofaa departamentiga yolg’on bayonot bergani haqida, shuningdek 2019 yil yanvarida AQSH sog’liqni saqlash milliy institutlarini aldagani haqida unga nisbatan ayblov e’lon qilingan. Bu COVID-19 tarqalishidan avval bo’lgan. Biroq, virus bilan bog’liq yangiliklar avj olgan davrda 2020 yil 28 yanvar kuniga kelibgina ayblov e’lon qilingani uchun voqealar bir-biriga aralashib ketgan.

Faktchekingchilar virus va Liber o’rtasida qandaydir aloqa bormi, deb so’rashganda AQSH Adliya vazirligi vakili “Adliya Vazirligi bunday ayblovni ilgari surmagan”, deb javob qaytargan.

Liber –nanotexnolog va nihoyatda kichik, nanometr hajmdagi materiallarni o’rganadi. U hujayralar ichida nanobog’lamalar o’tkazishning yangi yo’llari ustida izlangan bo’lsa-da, Liber biolog emas va viruslar bilan bog’liq tajriba o’tkazmagan.

Uxan Texnologiya universiteti ham viruslar bilan bog’liq izlanishlar o’tkazmaydi. UTU asosan muhandislik, transport va logistikaga ixtisoslashgan universitetdir.

Charlz Liber bilan nomi tilga olingan boshqa ikki xitoylikning ham virusga hech qanday aloqasi yo’q: ularning biri Bostonda o’qigan, aslida xitoy leytenanti bo’lgan va buni AQSH vizasini olish uchun yashirgan, shuningdek, rototexnolog olimlar haqida onlayn axborot to’plashda ayblangan. Ikkinchi xitoylik olim esa saraton kasalligi tadqiqoti uchun biomateriallarni paypog’ida olib, Pekinga uchayotgan paytida ushlangan.

Maqola yoqdimi! Uni tezroq do'stlaringizga ma'lum qiling:
BAXTIYOR.UZ
Fikr bildirish

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: